Akt I
W pałacu księcia Mantui odbywa się bal. Książe - pozbawiony skrupułów młodzieniec - żądny jest jedynie rozkoszy i uciech zycia. Niedawno uwiódł córkę hrabiego Monterone, a teraz wpadła mu w oko piękna hrabina Ceprano. Rigoletto - pokraczny błazen książęcy - wyśmiewa publicznie hrabiego Ceprano i doradza Księciu, aby go uwięził lub zabił. Hrabia pragnie się zemścić i w tym celu proponuje dworzanom, aby porwali dla Księcia młodą i piękną dziewczynę mieszkającą w ustronnym domku, do którego co wieczór potajemnie podąża Rigoletto. Ceprano sądzi, że dziewczyna jest kochanką błazna. Mącąc atmosferę balu, pojawia się hrabia Monterone, który w majestatycznej postawie staje przed Księciem i żąda satysfakcji za uwiedzenie córki. W odpowiedzi Rigoletto drwi z jego słów. Oburzony starzec przeklina błazna i jego pana.
Póznym wieczorem Rigoletto powraca do swego domu na przedmieściach Mantui. Najemny morderca Sparafucile pragnie ofiarować mu swe usługi, Rigoletto odrzuca jednak te propozycje. Lecz w jego duszy budzi się uczucie grozy i lęku. Zródłem trosk błazna jest ukochana córka - Gilda, którą wychowuje z dala od ludzi, strzegąc jak skarbu. Pozwala jej wychodzić jedynie do kościoła. Nie wie jednak, że właśnie w kościele dziewczyna poznała i pokochała nieznanego młodzieńca. Do domu Rigoletta wkrada się Książe Mantui przebrany w mieszczański strój. To on jest wybrankiem Gildy, a teraz ukryty wśród krzewów dowiaduje się ze zdumieniem, że jest ona córką jego błazna. Po odejściu Rigoletta Książe wychodzi z ukrycia i po uspokojeniu przestrachu Gildy, przedstawia się jako ubogi student, wyznając jej miłość. Pojawiają się dworzanie Księcia, którzy przybyli wykonać swój plan. Towarzyszy im sam Rigoletto przekonany, że idzie o hrabinę Ceprano, której pałac znajduje się naprzeciwko jego domu. Zamaskowany pomaga porywaczom i dopiero słysząc krzyk Gildy, spostrzega, że porywana jest jego własna córka. Uzmysławia sobie, że padł ofiarą podstępu.
Akt II
Książe nie wie jeszcze o niespodziance, jaką mu zgotowali dworzanie, dlatego, przekonawszy się o zniknięciu Gildy, przypuszcza, że ktoś inny ośmielił się ją porwać. Jest zrozpaczony. Gdy dworzanie z humorem opisują mu scenę porwania i donoszą, że rzekoma kochanka Rigoletta znajduje się w pałacu, Książe ogarnięty namiętnością spieszy do swej ofiary. Tymczasem przybywa do pałacu Rigoletto. Pod maską dowcipu ukrywa swą troskę i wszędzie szuka Gildy. Dworzanie jednak nie dopuszczają go do pokojów książęcych. Wiadomość, że Gilda nie jest kochanką Rigoletta, lecz jego córka, na chwilę tylko wstrząsa ich sumieniami. Prośby nieszczęsnego ojca pozostają daremne. Wtem otwierają się drzwi książęcej komnaty i wybiega z nich Gilda. Tuląc się do kolan ojca, opowiada mu historię swego porwania, lecz również i miłości. Rigoletto rozumie wszystko. W jego sercu wzbiera gniew. Przechodzący przez salę więzień - hrabia Monterone, ubolewa nad nieskutecznościa przekleństwa.
Słysząc to Rigoletto, w uniesieniu obiecuje okrutnie zemścic się za niego i za siebie. Gilda, która nadal kocha Księcia, prosi ojca, by porzucił swój zamiar. Rigoletto jest nieubłagany i zabiera ją siłą z pałacu.
Akt III
Książę skuszony wdziękami Magdaleny, siostry najemnego mordercy Sparafucila, zjawia się na przedmieściach Mantui. Wcześniej Rigoletto zapłacił Sparafucilowi, by ten zabił Księcia. Błazen przyprowadził ze sobą również Gildę, aby zrozumiała, że Książę nie jest wart jej miłosci. Magdalena, której spodobał się młodzieniec, prosi brata, by darował mu życie. Sparafucile stwierdza, że nie zabije Księcia, jeżeli będzie mógł zgładzić kogoś innego. Słyszy to Gilda i postanawia poświęcić się za ukochanego. Pojawia się Rigoletto i otrzymuje od Sparafucila worek z ciałem zamordowanej ofiary. Nagle słyszy śpiew Księcia. Rozpruwa worek i rozpoznaje Gildę. "Spełniło się przekleństwo" - krzyczy Rigoletto i pada bez zmysłów na ziemię obok martwej Gildy.
