O spektaklu
Opowieści Hoffmanna to ostatnie, niedokończone dzieło Offenbacha, mistrza żartobliwej muzy, autora operetek i muzycznych komedii, m. in. Pięknej Heleny, Orfeusza w piekle i Życia paryskiego.
Jacques Offenbach (1819-1880), paryski kompozytor rodem z Kolonii, uważany jest za wybitnego reprezentanta dziewiętnastowiecznej operetki francuskiej. W swoich pełnych humoru i inwencji melodycznej dziełach wyśmiewał życie społeczno-polityczne Francji czasów Napoleona III.
Odnosił międzynarodowe sukcesy (jego Kankan podbił cały świat), ale też zmagał się z bankructwami. Pod koniec życia zapragnął stworzyć dzieło wyjątkowe: operę fantastyczną Opowieści Hoffmanna, opartą na modnych opowiadaniach Ernsta Theodora Amadeusa Hoffmanna. Opowieści są jedyną wybitną operą Offenbacha, znacznie przerastającą jego operetki wartościami artystycznymi. Kompozytor pragnął stworzyć dzieło, które zapewniłoby mu pozycję wśród wielkich operowych twórców.
Autorzy libretta zastosowali niezwykle ciekawe rozwiązanie - nie tylko oparli pomysł na licznych opowiadaniach Hoffmanna, ale ponadto uczynili ich autora bohaterem opery, jednoczącym w całość poszczególne "opowieści". Operując fragmentami z dzieł Hoffmanna autorzy stworzyli w istocie trzy nowe historie, połączone postacią tytułowego bohatera.
Tak powstała najlepsza z jego muzycznych "opowieści" z pięknymi ariami i nieśmiertelną barkarolą. Kompozytor nie ukończył niestety utworu i nie doczekał prapremiery, która miała miejsce 10 lutego 1881 r. w paryskiej Opéra Comique.
Obsada
* - gościnnie
Streszczenie libretta
Prolog
W winiarni Luttra w Norymberdze zjawia się zakochany poeta Hoffmann. Nie wie, że piękna śpiewaczka Stella odwzajemnia obecnie jego uczucie, chociaż kiedyś je odrzuciła. Wysłała nawet do niego list, ale przejął go rywal Hoffmana, radca Lindorf. Poeta na prośbę zebranych opowiada im dzieje swoich poprzednich miłości.
Akt I
Po raz pierwszy Hoffmann zakochuje się w córce fizyka Spalanzaniego, Olimpii. Jest pod tym większym wrażeniem, że patrzy na nią przez zaczarowane okulary, które mu sprzedał współpracownik Spalanzaniego, magik Coppelius. Nie wie, że Olimpia to tylko lalka- automat. Ze zdumieniem dowiaduje się o tym, gdy wściekły Coppelius w pewnym momencie niszczy manekina.
Akt II
Druga miłość Hoffmanna, Giulietta, piękna wenecka kurtyzana, jest manipulowana przez złowrogiego Dapertutto. Kochankowe Giulietty są jego ofiarami. Ostatni z nich, Schlemihl, stracił swój cień, teraz Hoffman ma zostać ograbiony z lustrzanego odbicia. Giulietta pod wpływem gróźb Dapertutta godzi się usidlić Hoffmana. Pomiędzy nim a Schlemihlem, posiadającym klucz od sypialni Giulietty, wywiązuje się pojedynek. Poeta zabija przeciwnika szpadą podaną przez usłużnego Dapertutta, ale niedługo potem widzi, jak Giulietta odpływa gondolą w towarzystwie nowego wielbiciela – Pitichinaccia.
Akt III
Trzecia miłość Hoffmanna – do młodej śpiewaczki Antonii – zostaje odwzajemniona. Niestety, tragiczna nuta dźwięczy i w tej opowieści. Wysiłek towarzyszący śpiewowi zagraża życiu dziewczyny. Pod wpływem gorących namów Hoffmana i swojego ojca, zarzuca ona śpiewanie. Wtedy na widownię wkracza niesamowity doktor Miracle i zaklęciem ożywia obraz zmarłej matki Antonii. Słynna śpiewaczka przekonuje córkę do bezwzględnej wierności muzycznemu powołaniu. Antonia poddaje się jej woli i wkrótce umiera. Epilog Słuchacze opowieści Hoffmana siedzą w milczeniu; udzielił im się nastrój smutku i niewiary w szczęście. Aby zagłuszyć bolesne wspomnienia, Hoffman zaczyna pić, tracąc w końcu przytomność. Korzystając z tego radca Lindorf sprowadza do winiarni Stellę, żeby skompromitować poetę w jej oczach.
